Netbelasting verminderen met energieopslag

Het elektriciteitsnet krijgt steeds meer te verwerken. Huishoudens leveren overdag grote hoeveelheden zonne-energie terug, terwijl in de avond juist veel stroom wordt gevraagd voor koken, verwarmen en het laden van elektrische auto’s. Deze pieken in vraag en aanbod zorgen voor druk op het netwerk. Energieopslag kan helpen om die pieken te verminderen door elektriciteit tijdelijk op te slaan en later te gebruiken wanneer de vraag hoger is.

In dit artikel lees je hoe een thuisbatterij kan bijdragen aan het verminderen van netbelasting. We kijken naar het principe van piekafvlakking, hoe energieverbruik kan worden verschoven naar andere momenten en welke rol huishoudens spelen in een steeds complexer elektriciteitssysteem. Ook wordt duidelijk wat energieopslag wél kan oplossen in het energiesysteem en waar de grenzen liggen.

Netbelasting verminderen met energieopslag

Het Nederlandse elektriciteitsnet verandert snel. Huishoudens produceren steeds vaker zelf energie met zonnepanelen, terwijl tegelijkertijd het elektriciteitsverbruik stijgt door warmtepompen, elektrische auto's en andere elektrische toepassingen. Hierdoor ontstaat op sommige momenten een hoge belasting van het elektriciteitsnet. Netbeheerders signaleren daarom steeds vaker netcongestie, waarbij de beschikbare transportcapaciteit tijdelijk beperkt raakt.

Energieopslag kan helpen om deze piekbelasting te verminderen. Door elektriciteit tijdelijk op te slaan en later te gebruiken, kan energieverbruik beter over de dag worden verdeeld. Vooral thuisbatterijen spelen hierin een rol. Ze zorgen ervoor dat energie niet altijd direct het net op hoeft of juist meteen van het net gehaald moet worden.

Wat betekent netbelasting?

Netbelasting verwijst naar de hoeveelheid elektriciteit die op een bepaald moment door het elektriciteitsnet stroomt. Wanneer veel huishoudens tegelijkertijd stroom gebruiken of terugleveren, kan het netwerk zwaar belast raken. Dit gebeurt bijvoorbeeld op momenten zoals:

• zonnige middagen waarop veel zonnepanelen tegelijk elektriciteit terugleveren
• winteravonden waarop huishoudens massaal stroom gebruiken
• momenten waarop veel elektrische auto's tegelijk laden
• periodes waarin warmtepompen veel elektriciteit vragen

Op deze momenten ontstaan pieken in vraag of aanbod. Juist deze pieken vormen de grootste uitdaging voor het elektriciteitsnet. Volgens cijfers en analyses van Netbeheer Nederland groeit de vraag naar transportcapaciteit sneller dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid. Nieuwe kabels en transformatorstations bouwen kost vaak jaren aan planning, vergunningen en aanleg.

Waarom energieopslag hierbij kan helpen

Energieopslag werkt als een tijdelijke buffer tussen opwekking, verbruik en het elektriciteitsnet. Wanneer er veel elektriciteit beschikbaar is, kan een batterij energie opslaan. Wanneer de vraag later stijgt, kan die energie weer wor den gebruikt.Hierdoor worden twee belangrijke effecten bereikt:

• minder gelijktijdige teruglevering van zonne-energie
• minder piekbelasting tijdens hoge vraag

Dit betekent dat energieopslag niet zozeer het totale energieverbruik verlaagt, maar vooral de timing van energiegebruik verandert. En juist die timing is belangrijk voor de belasting van het elektriciteitsnet.

Praktische situatie in een woning

Een huishouden met zonnepanelen produceert overdag vaak meer energie dan het direct gebruikt. Zonder energieopslag wordt die energie direct teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Met een thuisbatterij kan de situatie anders verlopen.

In deze situatie verschuift energiegebruik binnen de woning zelf. Daardoor hoeft het elektriciteitsnet minder energie te transporteren op piekmomenten.

Piekafvlakking en load shifting

In energietechniek worden twee begrippen vaak gebruikt wanneer het gaat over netbelasting verminderen:

• Piekafvlakking (peak shaving)
  Dit betekent dat een batterij wordt gebruikt om pieken in energieverbruik te verminderen. Wanneer meerdere apparaten tegelijk stroom nodig hebben, kan een deel van die energie uit de batterij komen in plaats van uit het net.
• Load shifting
  Hierbij wordt energieverbruik verschoven naar andere momenten. Elektriciteit wordt bijvoorbeeld opgeslagen wanneer er veel zonne-energie beschikbaar is en later gebruikt wanneer de vraag hoger ligt.

Beide technieken helpen om het elektriciteitsnet minder zwaar te belasten.

De rol van huishoudens in een veranderend energiesysteem

Het elektriciteitsnet was vroeger vooral ontworpen voor eenrichtingsverkeer: elektriciteit ging van energiecentrales naar woningen. Tegenwoordig ontstaat een veel complexer systeem. Huishoudens worden steeds vaker producent en consument tegelijk. Zonnepanelen leveren elektriciteit terug aan het net, terwijl elektrische auto's en warmtepompen juist extra stroom vragen.

Volgens analyses van onder andere Milieu Centraal en Netbeheer Nederland zal deze elektrificatie de komende jaren verder toenemen. Daardoor wordt flexibiliteit in energiegebruik belangrijker.Energieopslag kan helpen om deze flexibiliteit mogelijk te maken.

Wat energieopslag niet oplost

Hoewel thuisbatterijen kunnen bijdragen aan het verminderen van netbelasting, lossen ze het probleem niet volledig op. Het elektriciteitsnet blijft noodzakelijk voor transport van energie tussen regio's en voor momenten waarop er weinig lokale energie beschikbaar is.

Daarnaast hangt het effect van energieopslag af van verschillende factoren, zoals:

• de grootte van de batterij
• het energiegebruik van het huishouden
• de hoeveelheid zonne-energie
• het moment waarop energie wordt gebruikt

Een batterij kan dus helpen bij het verminderen van pieken, maar vormt geen volledige vervanging van het elektriciteitsnet.

Veelgemaakte misverstanden

• Een thuisbatterij maakt het elektriciteitsnet overbodig
  Nee. Huishoudens blijven in Nederland vrijwel altijd aangesloten op het elektriciteitsnet. Energieopslag werkt vooral als aanvulling op het bestaande systeem.
• Netproblemen worden alleen veroorzaakt door zonnepanelen
  Dat beeld klopt niet. Netbelasting ontstaat door een combinatie van factoren: teruglevering van zonne-energie, groeiend elektriciteitsverbruik en gelijktijdig laden van elektrische auto's.
• Een batterij lost netcongestie direct op
  Energieopslag kan pieken verminderen, maar structurele netproblemen vereisen ook uitbreiding van het elektriciteitsnet.

Samenvattend

Netbelasting ontstaat wanneer veel elektriciteit tegelijk wordt gevraagd of teruggeleverd. Door de groei van zonnepanelen, warmtepompen en elektrische mobiliteit neemt deze druk op het elektriciteitsnet toe. Energieopslag kan helpen om deze belasting beter te verdelen. Een thuisbatterij slaat elektriciteit tijdelijk op en maakt het mogelijk om energie later te gebruiken. Daardoor ontstaan minder pieken in zowel teruglevering als verbruik.

Hoewel energieopslag geen volledige oplossing is voor netcongestie, kan het wel bijdragen aan een flexibeler en stabieler energiesysteem binnen woningen.

‍