Piekafvalkking en loadshifting

Piekafvlakking en load shifting zijn twee belangrijke principes die bepalen hoe energie in een modern huishouden wordt gebruikt. Kort gezegd draait het om het slimmer verdelen van stroom in de tijd. In plaats van energie direct te gebruiken of terug te leveren aan het net, kan energie worden opgeslagen en later worden ingezet wanneer de vraag hoger is of wanneer stroom duurder is. Hierdoor ontstaat een stabieler energieverbruik in huis en wordt de belasting op het elektriciteitsnet verminderd.

Voor huishoudens met zonnepanelen, een elektrische auto of een thuisbatterij wordt dit steeds relevanter. Door energie te verschuiven van momenten met overschot naar momenten met hogere vraag, kan meer zelf opgewekte energie worden benut en kan het totale energiegebruik efficiënter worden verdeeld. In de praktijk betekent dit dat een batterij niet alleen energie opslaat, maar ook actief helpt om pieken in verbruik af te vlakken en energieverbruik slimmer te organiseren binnen een huishouden.

Piekafvlakking en load shifting uitgelegd

Het elektriciteitsnet is ontworpen om vraag en aanbod van energie in balans te houden. Toch ontstaan er steeds vaker momenten waarop veel huishoudens tegelijk stroom gebruiken of juist veel zonne-energie produceren. Dat veroorzaakt pieken in het elektriciteitsnet. Begrippen als piekafvlakking en load shifting worden daarom steeds belangrijker binnen moderne energiesystemen.

Voor huishoudens met zonnepanelen, een elektrische auto of een thuisbatterij spelen deze concepten een steeds grotere rol. Ze helpen om energie slimmer te gebruiken, piekbelasting te verminderen en het elektriciteitsnet efficiënter te benutten. In Nederland wordt dit onderwerp bovendien steeds relevanter door groeiende elektrificatie en de toenemende druk op het stroomnet.

Maar wat betekenen deze termen precies in de praktijk?

Wat is piekafvlakking?

Piekafvlakking betekent dat hoge pieken in het energieverbruik worden verminderd. Wanneer veel apparaten tegelijk energie gebruiken, kan het stroomverbruik tijdelijk sterk stijgen. Denk bijvoorbeeld aan een huishouden waar tegelijkertijd wordt gekookt, een elektrische auto wordt opgeladen en een warmtepomp draait.

Op zulke momenten ontstaat een piek in het stroomverbruik.

Piekafvlakking probeert deze pieken te verlagen door energie tijdelijk uit een batterij te halen of door energieverbruik te spreiden. Hierdoor wordt de belasting van het elektriciteitsnet minder intens.

Een eenvoudig voorbeeld:

• Zonder batterij vraagt een huishouden tijdens een piekmoment 8 kW vermogen van het net.
• Met een batterij kan een deel van die energie lokaal worden geleverd.
• Het net hoeft dan bijvoorbeeld nog maar 4 kW te leveren.

De piek wordt daardoor afgevlakt.

Wat is load shifting?

Load shifting betekent letterlijk het verschuiven van energieverbruik naar een ander moment. In plaats van stroom te gebruiken wanneer het toevallig nodig is, wordt het gebruik verschoven naar een moment dat gunstiger is.

Dat kan bijvoorbeeld zijn:

• wanneer zonnepanelen energie produceren
• wanneer elektriciteit goedkoper is
• wanneer het elektriciteitsnet minder belast is

Load shifting gebeurt steeds vaker automatisch via slimme software.

Een voorbeeld uit een huishouden:

•  Overdag produceren zonnepanelen energie.
• De batterij slaat een deel van die energie op.
• ’s Avonds gebruikt het huis die energie voor koken, verlichting of het opladen van een elektrische auto.

De energie wordt dus in de tijd verschoven.

Waarom dit steeds belangrijker wordt in Nederland

Nederland heeft de afgelopen jaren een enorme groei gezien in zonnepanelen en elektrisch energiegebruik. Volgens cijfers van Netbeheer Nederland hebben miljoenen huishoudens inmiddels zonnepanelen. Tegelijkertijd neemt het aantal elektrische auto's en warmtepompen snel toe. Dat heeft gevolgen voor het elektriciteitsnet.

Op zonnige middagen kan er tijdelijk een overschot aan elektriciteit ontstaan. In de avond kan de vraag juist sterk stijgen. Deze verschillen veroorzaken spanningen op het net.

Volgens rapporten van de Rijksoverheid en analyses van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) wordt flexibiliteit in energiegebruik daarom steeds belangrijker. Piekafvlakking en load shifting zijn twee manieren om die flexibiliteit te creëren.

Hoe een thuisbatterij hierbij helpt

Een thuisbatterij kan beide functies tegelijk vervullen.

• Ten eerste kan een batterij energie opslaan wanneer er een overschot is. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer zonnepanelen meer energie produceren dan het huis op dat moment gebruikt.
• Ten tweede kan die energie later weer worden gebruikt wanneer de vraag stijgt.
  Daardoor kan een batterij:
  
  • pieken in energieverbruik verminderen
  • energiegebruik verplaatsen naar een ander moment
  • het aandeel eigen energiegebruik vergroten

Dit maakt energieopslag niet alleen interessant voor huishoudens, maar ook voor het elektriciteitsnet.

Praktisch voorbeeld in een huishouden

Om dit concreet te maken, helpt een eenvoudig voorbeeld.

Een gezin met zonnepanelen produceert overdag veel energie. Tegelijkertijd zijn de meeste bewoners dan niet thuis. Daardoor wordt een groot deel van de energie teruggeleverd aan het net. Met een batterij kan een deel van die energie worden opgeslagen.

Wanneer het gezin ’s avonds thuiskomt, kan die energie worden gebruikt voor:

• koken
• verlichting
• televisie en computers
• het opladen van een elektrische auto

De energie wordt dus niet alleen opgeslagen, maar ook verplaatst naar een moment waarop hij nuttiger is.

Verschil tussen piekafvlakking en load shifting

Hoewel de termen vaak samen worden gebruikt, betekenen ze niet precies hetzelfde.

In de praktijk werken deze twee principes vaak samen.

Wat betekent dit voor huishoudens?

Voor huishoudens kan het toepassen van deze principes verschillende voordelen hebben. Een batterij kan bijvoorbeeld helpen om:

• meer eigen zonne-energie te gebruiken
• minder stroom van het net te kopen
• energiegebruik beter te spreiden
• piekbelasting in huis te verminderen

Daarnaast spelen energieprijzen een rol. Bij dynamische energiecontracten kunnen prijsverschillen per uur groot zijn. Door energie op een gunstig moment te gebruiken, kan een huishouden beter inspelen op die prijsverschillen.

Veelgemaakte misverstanden

Een veelvoorkomend misverstand is dat piekafvlakking alleen relevant is voor grote bedrijven of industrie. In werkelijkheid speelt piekbelasting ook op huishoudelijk niveau een rol, vooral wanneer meerdere elektrische apparaten tegelijk worden gebruikt.

Een ander misverstand is dat load shifting altijd handmatig moet gebeuren. Moderne energieopslagsystemen kunnen dit proces vaak automatisch regelen via software.

Daarnaast wordt soms gedacht dat energieopslag alleen nuttig is met zonnepanelen. Hoewel zonnepanelen een belangrijke bron van energie vormen, kan een batterij ook energie van het net opslaan wanneer prijzen laag zijn.

Veelgestelde vragen over piekafvlakking en load shifting

1. Heb je een thuisbatterij nodig voor piekafvlakking?
   Nee, piekafvlakking kan ook gedeeltelijk zonder batterij plaatsvinden door energiegebruik te spreiden. Bijvoorbeeld door zware apparaten niet tegelijk te gebruiken. Een thuisbatterij maakt dit proces echter veel effectiever omdat opgeslagen energie tijdelijk piekverbruik kan opvangen.
2. Werkt load shifting ook zonder zonnepanelen?
   Ja. Ook zonder zonnepanelen kan load shifting plaatsvinden, bijvoorbeeld bij dynamische energiecontracten. In dat geval kan een batterij energie opslaan wanneer elektriciteit goedkoop is en deze later gebruiken wanneer de prijs hoger ligt.
3. Helpt piekafvlakking tegen netcongestie?
   Indirect wel. Wanneer veel huishoudens pieken in energiegebruik verminderen, wordt de belasting op het elektriciteitsnet gelijkmatiger verdeeld. Netbeheerders zoals Netbeheer Nederland wijzen flexibiliteit in energiegebruik daarom steeds vaker aan als onderdeel van de oplossing voor netcongestie.
4. Kan een thuisbatterij automatisch energiegebruik verschuiven?
   Moderne batterijsystemen gebruiken energiemanagementsoftware die automatisch bepaalt wanneer energie moet worden opgeslagen of gebruikt. Daarbij wordt vaak gekeken naar zonneproductie, huishoudelijk verbruik en soms ook naar energieprijzen.
5. Is load shifting alleen interessant bij grote energieverschillen?
   Niet per se. Zelfs kleine prijsverschillen of kleine verschuivingen in energiegebruik kunnen over een heel jaar een merkbaar effect hebben. Het voordeel wordt groter naarmate een huishouden meer elektriciteit gebruikt, bijvoorbeeld bij een warmtepomp of elektrische auto.

Samenvattend

Piekafvlakking en load shifting zijn twee belangrijke concepten binnen moderne energiesystemen. Piekafvlakking vermindert hoge pieken in energieverbruik, terwijl load shifting energiegebruik verplaatst naar een ander moment.

Voor Nederlandse huishoudens worden deze principes steeds relevanter door de groei van zonnepanelen, elektrische auto's en warmtepompen. Een thuisbatterij kan hierbij een belangrijke rol spelen door energie tijdelijk op te slaan en later te gebruiken. Daardoor kan energiegebruik efficiënter worden verdeeld en kan het elektriciteitsnet beter worden benut.